W Austrii pierwszy ważny wybór szkoły zapada, gdy dziecko ma około dziesięciu lat. Potem są kolejne rozwidlenia: liceum, szkoła zawodowa, praca u pracodawcy z nauką w szkole raz w tygodniu albo pięcioletnie kolegium, które daje jednocześnie maturę i pełne kwalifikacje zawodowe. Austriacki system mocno stawia na kształcenie zawodowe — a na końcu możesz sprawdzić, czy połapałeś się w jego ścieżkach.
Austriackie dzieci zaczynają od przedszkola, które jest przeznaczone dla trzy- do sześciolatków. Do piątego roku życia chodzenie do przedszkola zależy od decyzji rodziców. Od 2010 roku obowiązkowy i bezpłatny jest ostatni rok przed szkołą: pięciolatek musi spędzać w przedszkolu co najmniej 20 godzin tygodniowo, przez co najmniej cztery dni.
Obowiązek szkolny zaczyna się 1 września po szóstych urodzinach i trwa dziewięć lat, czyli do 15. roku życia. Od roku szkolnego 2016/17 młodzi ludzie, którzy nie skończyli 18 lat, po zakończeniu obowiązku szkolnego muszą dalej się uczyć albo szkolić.
Szkoła podstawowa (Volksschule) obejmuje klasy 1–4 i jest wspólna dla wszystkich uczniów w wieku 6–10 lat. Potem przychodzi pierwszy wybór. Klasy 5–8 można spędzić w Mittelschule, czyli obowiązkowej szkole średniej, albo w niższym poziomie gimnazjum akademickiego (AHS).
Eurydice zwraca uwagę, że wczesny podział uczniów – w wieku 10 i 14 lat – był przedmiotem reform, ale wciąż jest faktem. Drugie rozwidlenie przychodzi bowiem po ósmej klasie.
Poziom wyższy szkoły średniej obejmuje klasy 9–13 i ma dwa nurty: ogólnokształcący i zawodowy. Do wyboru są m.in.:
Austria ma mocny sektor kształcenia zawodowego. Około 40 proc. piętnastolatków po zakończeniu obowiązku szkolnego wybiera naukę zawodu (Lehre). Uczeń podpisuje umowę z firmą szkolącą i jednocześnie chodzi do szkoły zawodowej. Proporcja to mniej więcej 4:1 – cztery dni w tygodniu w zakładzie pracy pod okiem certyfikowanego instruktora i jeden dzień w szkole.
Za naukę zawodu przysługuje miesięczne wynagrodzenie ustalane w układzie zbiorowym. W pierwszym roku wynosi ono mniej więcej 25–40 proc. początkowej pensji wykwalifikowanego pracownika i rośnie z każdym rokiem, aż do egzaminu kończącego naukę. Dwie trzecie uczniów to chłopcy, jedna trzecia – dziewczęta.
Zawodów do wyboru jest około dwustu – w 2025 roku 216. Najwięcej uczniów szkoli się w rzemiośle (w 2024 roku 43 proc.), dalej w przemyśle (16 proc.) i handlu (13 proc.). Większość zawodów wymaga trzech lat nauki, ale są też krótsze i dłuższe programy.
Najciekawszą austriacką ścieżką są kolegia zawodowe wyższego stopnia (BHS). Nauka trwa pięć lat i kończy się egzaminem dojrzałości połączonym z egzaminem dyplomowym (Reife- und Diplomprüfung). Absolwent dostaje tzw. podwójną kwalifikację: pełne przygotowanie do pracy w zawodzie i prawo do studiowania na uniwersytecie, w uczelni nauk stosowanych albo w uczelni kształcącej nauczycieli.
Ostatnie dwa lata takiego kolegium zaliczono do poziomu 5 międzynarodowej klasyfikacji ISCED, czyli krótkich studiów wyższych. Do kolegiów technicznych zaliczają się szkoły kształcące m.in. w informatyce, mechatronice, elektronice, budownictwie czy projektowaniu. Kolegia zyskują na popularności: w roku 2023/24 uczyło się w nich ok. 140 tys. uczniów, a w szkołach zawodowych średniego stopnia – ok. 50 tys.
Szkolnictwo wyższe w Austrii tworzą uniwersytety publiczne (największy sektor), uczelnie prywatne, uczelnie nauk stosowanych (Fachhochschulen) oraz uczelnie kształcące nauczycieli (Pädagogische Hochschulen). Studia licencjackie odpowiadają poziomowi 6 ISCED, magisterskie – poziomowi 7, a doktoranckie – poziomowi 8. Uczelnie nauk stosowanych, wprowadzone na początku lat 90., w ostatniej dekadzie wyraźnie przyczyniły się do wzrostu odsetka osób, które zaczynają i kończą studia.
Austria to kraj wczesnych wyborów: pierwsza decyzja o szkole zapada po czwartej klasie, druga po ósmej. Po drodze uczeń może wybrać liceum z maturą, szkołę zawodową, naukę zawodu w firmie z wynagrodzeniem albo pięcioletnie kolegium, które łączy maturę z dyplomem zawodowym. Do 18. roku życia trzeba jednak się uczyć albo szkolić.
Źródło: Eurydice, Eurypedia — Austria: overview oraz rozdziały o organizacji systemu edukacji i o szkolnictwie zawodowym na poziomie średnim (stan z września 2025 – września 2026 r.), CC BY 4.0; opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
