Szkoła doskonale radzi sobie z nauczaniem o budowie pantofelka, datach historycznych bitew i skomplikowanych wzorach chemicznych. Niestety, gdy absolwent odbiera świadectwo dojrzałości i wkracza w dorosłość, zderza się z rzeczywistością, w której rzadko przydaje się znajomość budowy komórki roślinnej, za to codziennie musi podejmować decyzje dotyczące pieniędzy. Brak edukacji finansowej w systemie szkolnictwa to problem, który często kosztuje młodych ludzi lata stresu i wpadanie w pętlę zadłużenia. Oto 5 kluczowych lekcji o finansach, które każdy uczeń powinien opanować przed wejściem na rynek pracy.
Dla wielu młodych ludzi pierwsza praca wiąże się z brutalnym zderzeniem z rzeczywistością. Kwota na umowie (brutto) drastycznie różni się od tej, która ostatecznie trafia na konto bankowe (netto). Szkoła rzadko uczy, jak czytać pasek wynagrodzeń i z czego wynikają potrącenia.
Czego trzeba uczyć: Czym są zaliczki na podatek dochodowy (PIT), na co idą składki ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa) i zdrowotna. Młody człowiek powinien wiedzieć, że płacenie podatków to nie tylko przykry obowiązek, ale system, z którego finansowane jest funkcjonowanie państwa – i że ma prawo do pewnych odliczeń i ulg (np. ulga dla młodych do 26. roku życia).
Zarządzanie pieniędzmi to umiejętność, a nie wrodzony talent. Wiele osób żyje od wypłaty do wypłaty, niezależnie od tego, ile zarabiają, ponieważ nigdy nie nauczono ich planowania wydatków.
Czego trzeba uczyć: Podstawą stabilności jest budżetowanie, np. metodą 50/30/20 (50% na opłaty stałe, 30% na przyjemności, 20% na oszczędności). Fundamentalną zasadą, której brakuje w szkolnej podstawie, jest płacenie najpierw sobie – czyli odkładanie zaplanowanej kwoty oszczędności w dniu wypłaty, a nie czekanie do końca miesiąca z nadzieją, że „coś zostanie”.
Gdy psuje się laptop tuż przed sesją, albo samochód odmawia posłuszeństwa w drodze do pracy, brak oszczędności oznacza katastrofę. Szkoła nie uczy przygotowania na życiowe awarie, co często zmusza młodych ludzi do brania szybkich, drogich pożyczek.
Czego trzeba uczyć: Każdy dorosły powinien zbudować poduszkę finansową – fundusz awaryjny równy wartości 3 do 6 miesięcy minimalnych kosztów życia. Te pieniądze nie służą do inwestowania ani na wakacje; leżą na łatwo dostępnym koncie i stanowią bufor bezpieczeństwa chroniący przed stresem i długami.
Pieniądz z plastiku (lub telefonu) wydaje się łatwy i bezbolesny. Karty kredytowe i systemy płatności odroczonych (np. „Kup teraz, zapłać później”) bombardują młodych ludzi z każdej strony. Bez odpowiedniej wiedzy łatwo wpaść w spiralę zadłużenia, by kupić nowego smartfona czy markowe buty.
Czego trzeba uczyć: Nie każdy dług jest zły (np. kredyt na edukację czy w przyszłości na mieszkanie może być inwestycją). Jednak dług konsumpcyjny (na sprzęt, ubrania, wakacje) to niszczenie własnego majątku. Młodzi muszą rozumieć, czym jest RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) i jak bolesne w skutkach jest spłacanie jedynie kwoty minimalnej na karcie kredytowej.
Albert Einstein miał rzekomo nazwać procent składany ósmym cudem świata. To zjawisko, w którym odsetki od oszczędności (lub inwestycji) generują kolejne odsetki. Niestety, matematyka w szkole skupia się na abstrakcyjnych logarytmach, omijając to, jak pieniądze mogą pracować same na siebie.
Czego trzeba uczyć: Rozpoczęcie inwestowania nawet małych kwot (np. 100 zł miesięcznie) w wieku 20 lat przyniesie na emeryturze znacznie większe zyski, niż odkładanie trzykrotnie wyższych kwot, ale rozpoczęte w wieku 40 lat. Młodzi ludzie mają najważniejszy zasób inwestycyjny – czas.
Wiedza o finansach osobistych to tarcza, która chroni przed wykluczeniem i stresem. Zanim system edukacji w pełni zaadaptuje się do potrzeb współczesnego świata, ciężar przekazania tych pięciu kluczowych lekcji spoczywa na rodzicach, mentorach i na samych młodych ludziach, którzy wiedzy muszą szukać na własną rękę.
poleca:
