Rozpoczęty właśnie rok szkolny 2026/2027 przynosi rewolucję w ramowych planach nauczania. Edukacja zdrowotna na stałe zagościła w szkołach jako przedmiot obowiązkowy, zastępując wychowanie do życia w rodzinie (WDŻ). Nowa podstawa programowa to kompleksowe spojrzenie na dobrostan ucznia – łączy zagadnienia z medycyny, dietetyki, psychologii oraz cyberbezpieczeństwa. Jakie dokładnie działy obejmą nowe zajęcia i jak Ministerstwo Edukacji Narodowej rozwiązało kwestię edukacji seksualnej? Prześwietlamy najważniejsze zmiany.
Od 1 września 2026 r. zajęcia z edukacji zdrowotnej są obowiązkowe dla uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych oraz realizowane przez dwa wybrane lata w szkołach ponadpodstawowych. Przedmiot (w wymiarze zazwyczaj jednej godziny tygodniowo) podlega klasyfikacji, a uzyskana z niego ocena wlicza się do średniej ucznia.
Podstawa programowa obowiązkowej edukacji zdrowotnej została oparta na 9 kluczowych działach tematycznych. Obejmują one: wartości i postawy, zdrowie fizyczne, aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie, zdrowie psychiczne, relacje społeczne, zdrowie środowiskowe oraz higienę cyfrową (internet i profilaktykę uzależnień). Dodatkowo w szkołach podstawowych realizowany jest dział dotyczący dojrzewania, a w szkołach ponadpodstawowych – moduł o systemie ochrony zdrowia.
Zajęcia mają uczyć praktycznego dbania o własne ciało. Uczniowie poznają zasady zdrowego odżywiania i właściwego nawadniania organizmu, co jest bezpośrednią odpowiedzią na rosnący problem nadwagi i otyłości wśród dzieci. Istotnym elementem będzie profilaktyka: nauka o tym, jakie objawy powinny zaniepokoić, dlaczego warto wykonywać badania przesiewowe oraz jak od środka funkcjonuje system opieki zdrowotnej.
Kluczowym punktem programu jest również pierwsza pomoc – uczniowie rozwiną umiejętności niezbędne do ratowania życia i prawidłowego reagowania w sytuacjach zagrożenia. Zdobędą także wiedzę o własnej autonomii cielesnej, prawidłowych nawykach oraz higienie osobistej.
W dobie kryzysu psychicznego młodzieży, ten dział stanowi priorytet. Szkoła ma uczyć rozpoznawania własnych emocji, budowania relacji społecznych opartych na szacunku, radzenia sobie ze stresem, a także wskazywać, gdzie młody człowiek może szukać wsparcia w momencie kryzysu.
Nierozerwalnie łączy się z tym dział poświęcony higienie cyfrowej i profilaktyce uzależnień. Uczniowie dowiedzą się, jak bezpiecznie poruszać się w sieci i nie wpaść w wirtualne pułapki. Na lekcjach szczegółowo omawiane będą współczesne zjawiska takie jak dezinformacja, fake newsy, phishing, deepfake czy kradzież tożsamości. Młodzież będzie uczyć się kompetencji krytycznego myślenia oraz zapobiegania uzależnieniom od smartfonów i szkodliwych treści.
Kwestia edukacji o zdrowiu seksualnym budziła w ostatnich miesiącach największe społeczne emocje i dyskusje. W odpowiedzi na głosy rodziców i ekspertów, resort edukacji zdecydował się na istotną modyfikację. Dział „Zdrowie seksualne” (dziesiąty obszar pierwotnego projektu) został usunięty z obowiązkowej edukacji zdrowotnej.
Od roku szkolnego 2026/2027 zagadnienia te zostały wyodrębnione jako osobny, nieobowiązkowy przedmiot pod nazwą „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.
Jakie zasady obowiązują w przypadku tego przedmiotu?
Fakultatywność: Rodzice niepełnoletnich uczniów (lub sami pełnoletni uczniowie) mają pełne prawo złożyć pisemną rezygnację z udziału w tych zajęciach. Wypisanie z modułu o zdrowiu seksualnym nie zwalnia z obowiązku uczęszczania na ogólną, obowiązkową edukację zdrowotną.
Brak ocen: W przeciwieństwie do części obowiązkowej, zajęcia z edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego nie będą oceniane.
Spotkania informacyjne dla rodziców: Przynajmniej na miesiąc przed rozpoczęciem fakultatywnych zajęć, dyrektor szkoły ma obowiązek zorganizować spotkanie informacyjne. Nauczyciel przedstawi na nim pełny program, wykorzystywane podręczniki, pomoce dydaktyczne oraz terminy zajęć.
Wymiar godzin zajęć ze zdrowia seksualnego zaplanowano jako bardzo skondensowany: po jednej godzinie w roku szkolnym w klasach IV–VI, po dwie godziny rocznie w klasach VII–VIII oraz po trzy godziny w dwóch wybranych klasach w szkołach ponadpodstawowych (godziny te są „urywane” z puli podstawowej edukacji zdrowotnej).
Aby zajęcia nie były jedynie „kolejnym teoretycznym wykładem”, nowa podstawa programowa wymaga od każdego ucznia zrealizowania przynajmniej jednego praktycznego doświadczenia edukacyjnego w danym roku szkolnym. Może to być przygotowanie rzetelnego planu własnej aktywności fizycznej na dany miesiąc, wnikliwa analiza czasu spędzanego przed ekranem czy zorganizowanie debaty promującej zdrowy tryb życia.
Wprowadzona w 2026 roku obowiązkowa edukacja zdrowotna ma na celu wyposażenie młodych ludzi w narzędzia chroniące ich przed chorobami cywilizacyjnymi, kryzysami w sieci i problemami psychicznymi. Z kolei wyodrębnienie zagadnień z zakresu seksualności do formy fakultatywnej gwarantuje rodzicom konstytucyjne prawo do decydowania o wychowaniu swoich dzieci w tym wrażliwym aspekcie.
poleca:
