W Danii dziecko idzie do szkoły w roku, w którym kończy sześć lat, i przez dziesięć lat uczy się w jednej, zintegrowanej szkole gminnej. Uczniowie od początku pracują nad projektami, a szkoła traktuje ich jak samodzielne osoby z prawem do własnego zdania. Po dziewiątej klasie wybór jest szeroki: dwu- lub trzyletnie programy ogólnokształcące albo kształcenie zawodowe łączone z praktyką w firmie — a na końcu możesz sprawdzić, czy duński styl nauki by Ci pasował.
Duński system edukacji opiera się na kilku zasadach, które Eurydice wymienia na początku swojego opisu. Pierwsza to równy i bezpłatny dostęp: edukacja jest otwarta dla wszystkich i co do zasady nie pobiera się za nią czesnego. Chodzi o to, by każdy zdobył wiedzę i kompetencje pozwalające aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym i rozwijać je dalej.
Druga zasada dotyczy jakości – publiczne placówki są zatwierdzane i na bieżąco oceniane. Trzecia to związek z rynkiem pracy: szkoły i uczelnie mają dawać wiedzę i umiejętności przydatne w przyszłej karierze i w codziennym życiu.
Wyróżnikiem Danii jest podejście do samego ucznia. Szkoła traktuje uczniów i studentów jak samodzielne osoby, które mają prawo do własnej opinii, ale też obowiązek aktywnego udziału w dyskusjach. W opisie systemu podkreśla się, że to przygotowuje ich do bycia zaangażowanymi, demokratycznie nastawionymi obywatelami.
Drugi znak rozpoznawczy to praca projektowa. Poza zwykłymi zajęciami uczniowie i studenci realizują projekty na wszystkich poziomach kształcenia – od szkoły podstawowej po uczelnię.
Najmłodsze dzieci trafiają do placówek wczesnej edukacji i opieki. Mogą to być instytucje dla dzieci do szóstego roku życia, łączące różne grupy wiekowe, albo osobne żłobki (vuggestuer) dla dzieci poniżej trzech lat i przedszkola (børnehaver) dla starszych. Istnieje też system regulowanej opieki dziennej w prywatnych domach.
Trzonem systemu jest Folkeskole – publiczna, gminna szkoła, która obejmuje zarówno poziom podstawowy, jak i niższy średni. Składa się z:
Obowiązek edukacji trwa dziesięć lat i zaczyna się w roku, w którym dziecko kończy sześć lat. Alternatywą dla szkoły publicznej są szkoły prywatne, prywatne szkoły niezależne oraz tak zwane szkoły kontynuacyjne, obejmujące klasy od 8 do 10.
Po szkole obowiązkowej uczeń wybiera między kształceniem ogólnym a zawodowym. Programy ogólnokształcące prowadzi kilka typów szkół:
STX, HHX i HTX są przeznaczone dla młodzieży w wieku 16–19 lat, a hf przyciąga zarówno młodych, jak i dorosłych. Kształcenie ogólne przygotowuje przede wszystkim do dalszej nauki na poziomie wyższym.
Kształcenie zawodowe w Danii łączy naukę teoretyczną i praktyczną w szkole z praktyką w zatwierdzonej firmie lub organizacji – okresy te się przeplatają. Programy prowadzą kolegia zawodowe. Zacząć można po ukończeniu szkoły obowiązkowej, czyli w wieku 16 lat, a nauka co do zasady nie trwa dłużej niż cztery i pół roku. W odróżnieniu od programów ogólnych kształcenie zawodowe przygotowuje przede wszystkim do wejścia na rynek pracy.
Szkolnictwo wyższe jest zróżnicowane. Akademie biznesu (Erhvervsakademi) prowadzą programy krótkiego cyklu, kolegia uniwersyteckie (Professionshøjskole) – średniego, a uniwersytety i uczelnie artystyczne – długiego. Osobno działają szkoły morskie. Uczelnie mają długą tradycję wolności akademickiej i autonomii: ministerstwo ustala ogólne zasady, a same uczelnie tworzą i aktualizują swoje programy, określając ich cele, zakres, czas trwania i treść.
Obok zwykłej ścieżki działa w Danii równoległy system kształcenia dorosłych i doskonalenia zawodowego. Udział w edukacji na każdym etapie życia ma w tym kraju długą tradycję, a wspiera go krajowa strategia uczenia się przez całe życie.
Duńska szkoła to dziesięć lat obowiązkowej nauki w jednej gminnej placówce, praca projektowa na każdym etapie i nacisk na samodzielność ucznia. Po klasie dziewiątej albo dobrowolnej dziesiątej młodzież wybiera jeden z czterech programów ogólnokształcących albo kształcenie zawodowe łączone z praktyką w firmie. Edukacja jest co do zasady bezpłatna, a uczelnie same układają swoje programy studiów.
Artykuł powstał na podstawie opisu systemu edukacji Danii w Eurypedii (Eurydice, Komisja Europejska; stan z 3 września 2026 r.), udostępnionego na licencji CC BY 4.0. Tekst jest opracowaniem własnym redakcji.
5 pytań · minuta
poleca:
