W Irlandii dzieci idą do szkoły zwykle jako czterolatki, choć obowiązek nauki zaczyna się dopiero w wieku sześciu lat. Po trzech latach szkoły średniej większość nastolatków wybiera rok przejściowy – bez formalnych egzaminów, za to z praktykami i nowymi zajęciami. Opis systemu w europejskiej bazie Eurydice pokazuje całą drogę, od junior infants do Leaving Certificate — a na końcu możesz sprawdzić, czy rok przejściowy byłby dla ciebie.
Nauka w Irlandii jest obowiązkowa od 6. do 16. roku życia albo do ukończenia trzech lat szkoły drugiego stopnia. W praktyce dzieci zaczynają szkołę znacznie wcześniej: normą jest start w wieku 4 lat, a do piątego roku życia w szkole jest 99% dzieci.
Wszystkie formy edukacji przedszkolnej są nieobowiązkowe. Prawie wszystkie dzieci zaczynają naukę we wrześniu po swoich czwartych urodzinach – w klasach „infant” szkoły podstawowej. Chodzi do nich blisko 40% czterolatków i niemal wszystkie pięciolatki.
Szkoła podstawowa trwa osiem lat, zwykle od 4. do 12. roku życia. Składają się na nią junior infants, senior infants oraz klasy od pierwszej do szóstej. Program obejmuje kilka obszarów:
Irlandia ma wiele małych szkół. Spośród 3250 szkół podstawowych około 200 to szkoły z dwoma nauczycielami, około 200 – z trzema i około 200 – z czterema. Nauka w szkole podstawowej i średniej jest bezpłatna, choć większość szkół nie jest publiczna w ścisłym sensie: należą do lokalnych organizacji lub wspólnot wyznaniowych, a państwo pokrywa większość kosztów. Płatnych jest około 27 szkół podstawowych i 55 szkół średnich.
Językami urzędowymi są irlandzki i angielski. W większości szkół uczy się po angielsku, a irlandzki jest przedmiotem. Inaczej jest w szkołach na obszarach Gaeltacht wzdłuż zachodniego i południowego wybrzeża – tam językiem nauczania jest irlandzki, a angielskiego uczy się jako przedmiotu. Kilka szkół z irlandzkim językiem nauczania działa też w miastach poza Gaeltacht.
W wieku około 12 lat uczniowie przechodzą do wybranej szkoły drugiego stopnia. Mogą to być szkoły secondary, prowadzone przez podmioty prywatne, szkoły zawodowe (vocational) prowadzone przez regionalne rady edukacji i szkolenia albo szkoły community i comprehensive.
Pierwszy etap to trzyletni Junior Cycle dla uczniów w wieku zwykle 12–15 lat. Kończy go państwowy egzamin nadzorowany przez State Examinations Commission. Od 2017 r. świadectwo nosi nazwę Junior Cycle Programme of Achievement i łączy ocenę szkolną z wynikami egzaminów państwowych.
Po Junior Cycle przychodzi najciekawszy element irlandzkiego systemu – nieobowiązkowy rok przejściowy, Transition Year. Należy już do szkoły średniej drugiego stopnia, ale jest wolny od formalnych egzaminów. W tym czasie uczniowie poznają szeroką gamę zajęć i zdobywają doświadczenie zawodowe na praktykach. Z tej możliwości korzysta według szacunków około 68% uczniów.
Kto nie wybiera roku przejściowego, od razu zaczyna dwuletni program Leaving Certificate. Cały etap średni drugiego stopnia trwa więc dwa albo trzy lata i obejmuje młodzież w wieku 15–18 lat.
W dwóch ostatnich latach szkoły uczniowie realizują jeden z trzech programów, a każdy kończy się egzaminem państwowym:
Szkołę średnią drugiego stopnia kończy około 90% uczniów. Po Leaving Certificate większość idzie na studia (około 55%) albo do kształcenia i szkoleń zawodowych poza uczelniami (około 28%). Zgłoszenia na studia pierwszego stopnia na uniwersytetach, w instytutach technologicznych i kolegiach nauczycielskich rozpatruje centralnie Central Applications Office, ale o przyjęciu decydują same uczelnie.
Dla tych, którzy wcześniej odeszli ze szkoły, jest dwuletni program Youthreach. Kwalifikacje z kształcenia zawodowego i wyższego mieszczą się w krajowych ramach kwalifikacji, które mają 10 poziomów i są powiązane z Europejskimi Ramami Kwalifikacji.
Irlandzkie dzieci zaczynają szkołę zwykle w wieku 4 lat, a szkoła podstawowa trwa osiem lat. Potem jest trzyletni Junior Cycle z egzaminem, nieobowiązkowy rok przejściowy bez egzaminów, z którego korzysta większość uczniów, i dwuletni Leaving Certificate – z co najmniej pięcioma przedmiotami, w tym irlandzkim. W szkole obowiązują dwa języki, a po maturze ponad połowa absolwentów idzie na studia.
Artykuł powstał na podstawie opisu systemu edukacji Irlandii w bazie Eurydice (Komisja Europejska, licencja CC BY 4.0), stan z 3.09.2026; opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
