W Estonii dziecko idzie do szkoły jako siedmiolatek, przez dziewięć lat uczy się w jednej szkole podstawowej, a obowiązek nauki trwa do 18. roku życia. Maturzysta pisze tam nie tylko egzaminy, ale też pracę badawczą, a studia po estońsku są bezpłatne dla studentów stacjonarnych. Jak działa system edukacji u naszych północnych sąsiadów i czym różni się od polskiego — a na końcu możesz sprawdzić, czy odnalazłbyś się w estońskiej szkole.
Obowiązek szkolny w Estonii zaczyna się w wieku 7 lat – dziecko, które do 1 października skończy siedem lat, idzie do pierwszej klasy. Wcześniej, od półtora roku do siódmego roku życia, może chodzić do placówek wczesnej edukacji. Samorząd musi zapewnić w nich miejsce dzieciom, które na stałe mieszkają na jego terenie.
Obowiązek nauki trwa do 18. roku życia. Można go zakończyć wcześniej tylko w jeden sposób: kończąc szkołę średnią ogólną albo zawodową przed osiemnastką.
Estońska szkoła podstawowa (põhikool) łączy etap podstawowy i niższy średni – obejmuje klasy od 1 do 9. To minimum obowiązkowego wykształcenia ogólnego. Żeby ją ukończyć, trzeba zrealizować program i zdać egzaminy końcowe. Absolwent zyskuje wtedy prawo do nauki w szkole średniej.
Ogólnokształcąca szkoła średnia nazywa się w Estonii gimnazjum (gümnaasium) i trwa trzy lata – od klasy 10 do 12. Aby ją skończyć, uczeń musi spełnić trzy warunki:
Ten trzeci punkt jest szczególnie ciekawy: samodzielny projekt jest w Estonii stałym elementem zakończenia szkoły średniej, a nie dodatkiem dla chętnych.
Druga droga to szkoła zawodowa na poziomie średnim. Program liczy się tam w punktach EKAP: cała nauka to 180 punktów, rok to standardowo 60, a jeden punkt odpowiada 26 godzinom pracy ucznia. Żeby skończyć szkołę, trzeba zrealizować program, zaliczyć testy i oceny, odbyć praktyki i zdać egzamin końcowy. Wykształcenie średnie zdobyte w szkole zawodowej także daje prawo do studiów. W kształceniu zawodowym 99% uczniów uczy się na miejscach finansowanych przez państwo.
Jest też nauka policealna – 120–150 punktów EKAP dla absolwentów szkół średnich. Osoby bez ukończonej szkoły podstawowej mogą trafić na krótsze kursy zawodowe, od 15 do 120 punktów.
Szkolnictwo wyższe w Estonii dzieli się na uniwersytety i uczelnie zawodowe. Studia pierwszego stopnia to 180–240 punktów ECTS, magisterskie 60–120, a doktoranckie 180–240. Każdy, kto ma wykształcenie średnie albo równoważny dyplom z zagranicy, ma równe prawo ubiegać się o przyjęcie. Studia są bezpłatne dla studentów stacjonarnych, którzy uczą się w programach prowadzonych po estońsku.
Uczelnie mogą też uznawać wcześniejszą naukę i doświadczenie zawodowe. W ten sposób da się zaliczyć nawet cały program – z wyjątkiem egzaminu końcowego albo pracy dyplomowej.
Wszyscy estońscy nauczyciele kształcą się na poziomie wyższym. Nauczyciele przedszkoli i szkół zawodowych mają co najmniej licencjat, a nauczyciele klas i przedmiotów – studia magisterskie. Standardowy tydzień pracy nauczyciela to 35 godzin, a urlop wynosi do 56 dni kalendarzowych w roku.
System jest zdecentralizowany, a podział zadań jest jasny. Państwo ustala standardy, przepisy i nadzór. Samorządy prowadzą przedszkola, szkoły podstawowe i większość szkół średnich. Szkoły zawodowe są w większości państwowe. Państwo w równym stopniu wspiera wszystkie szkoły ogólnokształcące w zakresie pensji nauczycieli, szkoleń, podręczników i szkolnych posiłków. Językiem nauczania jest głównie estoński.
Estońska szkoła stawia na długi, wspólny start – dziewięć lat w jednej szkole – i na samodzielność na końcu: bez pracy badawczej albo praktycznej nie ma świadectwa ukończenia gimnazjum. Nauka jest obowiązkowa do 18. roku życia, szkoła zawodowa daje prawo do studiów, a studia po estońsku w trybie stacjonarnym są bezpłatne. To ciekawy punkt odniesienia dla każdego, kto zastanawia się, jak mogłaby wyglądać szkoła w Polsce.
Artykuł powstał na podstawie opisu systemu edukacji Estonii w serwisie Eurydice (Komisja Europejska, licencja CC BY 4.0); tekst został opracowany i skrócony przez redakcję.
5 pytań · minuta
poleca:
