Polscy piętnastolatkowie znów wypadli w badaniu PISA lepiej niż przeciętny uczeń w Unii Europejskiej – w naukach przyrodniczych, matematyce i czytaniu. Ta sama edycja pokazała jednak drugą stronę medalu: niskie poczucie przynależności do szkoły, telefon, który rozprasza trzech na czterech uczniów, i sporo wagarów. Co z tych liczb wynika dla ucznia i rodzica — a na końcu możesz sprawdzić, jak wygląda Twoja własna relacja ze szkołą.
PISA to międzynarodowe badanie umiejętności piętnastolatków. W edycji 2025 wzięło w nim udział 91 krajów i regionów oraz ponad 760 tys. uczniów na świecie. W Polsce badanie przeprowadził Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Testy rozwiązało 7103 uczniów z 217 szkół, a badanie trwało od 3 marca do 25 kwietnia 2025 r. Polski raport ministerstwo przedstawiło 8 września 2026 r.
W trzech podstawowych dziedzinach polscy uczniowie uzyskali wyniki wyższe niż średnia UE i średnia OECD:
Spośród krajów Unii lepiej w naukach przyrodniczych wypadły tylko Estonia i Finlandia, w matematyce – tylko Estonia, a w czytaniu – Estonia i Irlandia. W dodatkowej dziedzinie, czyli rozwiązywaniu problemów z użyciem narzędzi informatycznych, Polska zdobyła 507 pkt przy średniej UE 492 i OECD 500.
Wyniki PISA 2025 w punktach: Polska i średnia UE. Źródło: MEN, komunikat o wynikach polskiego raportu PISA 2025 (8.09.2026); opracowanie własne.
Średnie wyniki Polski są zbliżone do tych z edycji 2022 – różnice nie są istotne statystycznie. W większości krajów wyniki z matematyki i czytania dalej spadają. Analiza 23 krajów OECD, które biorą udział w PISA od początku, pokazuje stopniowe pogarszanie się umiejętności, a wyniki z 2025 r. są tam najniższe w historii badania. Polska utrzymuje poziom zbliżony do pierwszych pomiarów z początku lat dwutysięcznych.
W czytaniu dziewczęta mają przewagę 37 pkt, w matematyce chłopcy – 13 pkt, a w naukach przyrodniczych wyniki są zbliżone. Duże różnice widać między typami szkół: najlepiej wypadają licea ogólnokształcące, potem technika, a najsłabiej branżowe szkoły I stopnia. W tych ostatnich na najniższych poziomach umiejętności jest 59% uczniów w przyrodzie, 71% w matematyce i 68% w czytaniu. W całej Polsce najniższy poziom (poniżej poziomu 2) osiąga od 20 do 26% uczniów, zależnie od dziedziny.
Najciekawsze dla uczniów i rodziców są dane o technologii. W czasie wolnym w szkole z urządzeń nie korzysta wcale tylko 16% polskich uczniów, podczas gdy w UE – 34%. Aż 75% uczniów w Polsce mówi, że urządzenia ich rozpraszają (UE 59%), a 62% odczuwa potrzebę bycia online i odpowiadania na wiadomości (UE 49%). Częstsze odczuwanie tego przymusu wiązało się z niższymi wynikami we wszystkich dziedzinach.
Związek wyników z czasem przed ekranem ma kształt odwróconej litery U: słabiej wypadają zarówno ci, którzy korzystają z urządzeń bardzo rzadko, jak i ci, którzy spędzają przed ekranem wiele godzin. 55% polskich uczniów przynajmniej raz w tygodniu korzysta z chatbotów AI do nauki (UE 45%).
Poczucie przynależności do szkoły deklaruje 64% polskich uczniów, wobec 75% w UE – to jeden z najniższych wyników, choć wyraźnie lepszy niż w dwóch poprzednich edycjach. Podobnie jest z nastawieniem do nauki:
W wytrwałości Polska zajęła ostatnie miejsce, razem ze Słowenią. Wysoki jest też odsetek nieobecności: 45% uczniów opuściło co najmniej jedną lekcję w ciągu dwóch tygodni (UE 26%), a 61% spóźniało się do szkoły.
Zadowolenie z życia jest w Polsce niskie, ale wyraźnie wyższe niż w 2022 r. Rośnie poczucie bezpieczeństwa w szkole, a przemoc rówieśnicza jest relatywnie rzadka: 56% uczniów nie doświadczyło żadnej z badanych form w ciągu roku, a kilka razy w miesiącu lub częściej – 17% (UE i OECD 20%).
PISA 2025 pokazuje, że polscy piętnastolatkowie umieją więcej niż ich rówieśnicy w większości krajów Unii i nie tracą poziomu, gdy Europa słabnie. Słabym punktem nie jest wiedza, tylko relacja ze szkołą: mało kto czuje, że do niej należy, wielu uczniów rozprasza telefon, a wytrwałość jest najniższa w Unii. To podpowiedź dla uczniów i rodziców, że poza ocenami warto zadbać o skupienie i sens nauki.
5 pytań · minuta
poleca:
