Dnia 2 marca 2026 roku Minister Edukacji podpisała nowe rozporządzenie regulujące zasady wydawania orzeczeń i opinii przez zespoły działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Głównym celem wprowadzanych zmian jest podniesienie jakości usług, lepsza organizacja pracy placówek, zwiększenie efektywności decyzji oraz optymalizacja wykorzystania kadr.
Nowe przepisy wyraźnie wzmacniają rolę zespołu orzekającego. Ciało to samodzielnie decyduje o potrzebie kształcenia specjalnego, opierając się na wynikach diagnozy przeprowadzonej w poradni oraz dostarczonej dokumentacji. Zaznaczono przy tym, że dokumentacja medyczna pełni w tym procesie funkcję pomocniczą, a nie decydującą.
Znaczącym modyfikacjom uległy zasady dotyczące składu zespołów:
Obecność lekarza: Lekarz uczestniczy w pracach zespołu wyłącznie w sytuacjach, gdy do wniosku dołączono dokumentację medyczną. Wcześniej jego obecność była obowiązkowa na każdym posiedzeniu.
Nowi specjaliści z głosem doradczym: Za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia w spotkaniach mogą brać udział dodatkowe osoby. Należą do nich: asystent międzykulturowy, osoba posługująca się językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacz języka migowego oraz specjalista medyczny z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.
Udział zdalny: Dopuszczono możliwość zdalnego uczestnictwa w posiedzeniach osób wykonujących zawody medyczne, pod warunkiem zachowania standardów bezpieczeństwa.
Wnioski o wydanie opinii lub orzeczenia można składać zarówno w tradycyjnej formie papierowej, jak i elektronicznej (zgodnie z nowymi przepisami o doręczeniach cyfrowych). Cyfrowe kopie załączników wymagają uwierzytelnienia za pomocą podpisu kwalifikowanego, profilu zaufanego lub podpisu osobistego.
Rozporządzenie ściśle określa wymagane załączniki, do których należą m.in. oświadczenia o statusie prawnym wnioskodawcy oraz zgody na udział osób trzecich w posiedzeniu. Pojawił się również wymóg podpisywania wniosku przez oboje rodziców. W przypadku braku jednego podpisu, konieczne jest złożenie pisemnego wyjaśnienia. Rozwiązanie to ma na celu ochronę praw rodziców niepozbawionych władzy rodzicielskiej przed pomijaniem ich w procesie decyzyjnym.
Zaświadczenia o stanie zdrowia, niezbędne do orzeczeń o kształceniu specjalnym z uwagi na niepełnosprawność, muszą być wydawane wyłącznie przez lekarzy specjalistów (lub w trakcie specjalizacji) w ramach świadczeń finansowanych ze środków publicznych albo w jednostkach szkoleniowych.
Ważną zmianą jest procedura przekazywania gotowych orzeczeń. Będą one trafiać bezpośrednio do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko. Wymaga to jednak wyraźnej zgody rodziców na etapie składania wniosku – jej brak skutkuje pozostawieniem sprawy bez rozpatrzenia.
Przepisy nakładają na przedszkola, szkoły i inne placówki oświatowe obowiązek przekazywania opinii o funkcjonowaniu ucznia, które będą stanowić ważny element procesu diagnostycznego w poradni.
Wprowadzono obowiązek stosowania rzetelnych, opartych na dowodach naukowych narzędzi diagnostycznych, które muszą być dostosowane do rozwoju dziecka i wykorzystywane przez wykwalifikowany personel. Akt prawny określa również szczegółowe standardy diagnozowania m.in. dzieci z niepełnosprawnością narządu wzroku i słuchu, przedstawicieli mniejszości narodowych i etnicznych, osób posługujących się językiem regionalnym oraz uczniów nieznających w wystarczającym stopniu języka polskiego.
Wdrożono uproszczone wzory orzeczeń i opinii, które zgodnie z wymogami Kodeksu Postępowania Administracyjnego (KPA) muszą być sygnowane przez wszystkich członków zespołu. Zmianie uległ również termin na rozpatrzenie odwołania od decyzji poradni – kurator oświaty ma na to teraz 21 dni (zamiast dotychczasowych 14 dni).
Większość przepisów rozporządzenia zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od daty ogłoszenia. Wyjątek stanowią regulacje, które wejdą w życie 1 września 2026 r. Należą do nich:
Przeprowadzanie oceny funkcjonowania ucznia przez placówki oświatowe oraz wdrożenie nowych standardów procesu diagnostycznego.
Przeniesienie obowiązku wydawania orzeczeń i opinii dla dzieci z konkretnymi niepełnosprawnościami (niewidomych, słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących oraz w spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera) do poradni właściwych terenowo. Dotychczasowe poradnie specjalistyczne mogą nadal funkcjonować, a teren ich działania określi organ prowadzący.
poleca:
